„Z pieśnią przez historię regionu” – od beskidzkich szlaków po patriotyczną wieczornicę z historią lokalną w tle w Dębnie.

Historia, muzyka, film i zaangażowanie młodego pokolenia połączyły się w wyjątkowym przedsięwzięciu edukacyjno-artystycznym z udziałem uczniów Szkoły Podstawowej w Biadolinach Szlacheckich. Jego zwieńczeniem była patriotyczna wieczornica „Z pieśnią przez historię regionu”, która odbyła się 23 października 2026 roku w Dębnie. Zanim jednak młodzież stanęła na scenie, wyruszyła w Beskidy, by poznawać historię w miejscach, które były jej świadkami. Tak poznali historię Podbeskidzia.

Węgierska Górka – historia zapisana w fortyfikacjach

Pierwszym etapem wyprawy była Węgierska Górka, gdzie uczestnicy odwiedzili schron bojowy „Wędrowiec”, znajdujący się pod opieką Muzeum Czynu Zbrojnego Żywiecczyzny. Podczas zwiedzania młodzież poznała historię walk obronnych we wrześniu 1939 roku, losy żołnierzy broniących Żywiecczyzny oraz znaczenie systemu fortyfikacji, dzięki którym Węgierska Górka zyskała miano „Westerplatte Południa”. Uczestnicy mieli również okazję zobaczyć okoliczne umocnienia i poznać ich przeznaczenie. Była to lekcja historii, której nie sposób zastąpić nawet najlepszym podręcznikiem – bezpośredni kontakt z zachowanymi obiektami pozwolił lepiej zrozumieć wydarzenia sprzed ponad osiemdziesięciu lat.

Kamesznica – pamięć o żołnierzach „Bartka”

Kolejnym przystankiem była Kamesznica, gdzie młodzież odwiedziła Cmentarz Wojenny Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, miejsce upamiętnienia żołnierzy zgrupowania Henryka Flamego „Bartka”. Uczestnicy poznali historię beskidzkiego podziemia niepodległościowego oraz tragiczne losy jego żołnierzy. Następnie, ze zniczami w dłoniach, stanęli przy mogiłach, oddając hołd pomordowanym. Był to jeden z najbardziej poruszających momentów całego wyjazdu. W miejscu pamięci historia przestała być jedynie zbiorem dat i nazwisk. Stała się opowieścią o konkretnych ludziach, ich wyborach, poświęceniu i tragicznych losach.

Skrzyczne, Malinowska Skała i Biały Krzyż – historia w beskidzkim krajobrazie

Po wizycie w Kamesznicy przyszedł czas na górską wyprawę. Trasa prowadziła ze Skrzycznego przez Malinowską Skałę do Białego Krzyża – trasa ta stanowi fragment Trasy Śladami Bartka. Wędrówka pozwoliła uczestnikom lepiej poznać beskidzki krajobraz – przestrzeń nierozerwalnie związaną z historią zgrupowania „Bartka” i działalnością powojennego podziemia niepodległościowego.

Istotnym elementem całego przedsięwzięcia były warsztaty wokalne oraz przygotowania do widowiska patriotycznego.

Młodzież stworzyła własną opowieść o lokalnej historii, osadzając ją na tle najważniejszych wydarzeń z dziejów Polski. Jednym z środków wyrazu stała się muzyka zespołu FORTECA – Walka Trwa. W przygotowanym programie znalazły się między innymi utwory:

– „Błękitna Armia” – przywołujący historię generała Józefa Hallera i jego żołnierzy.
– „Kto dziś upomni się o pamięć?” – skłaniający do refleksji nad odpowiedzialnością współczesnych pokoleń za zachowanie pamięci o przeszłości.
– „Żołnierze Wyklęci – Niezłomni Żołnierze” – poświęcony bohaterom powojennego podziemia niepodległościowego.

Finał w Dębnie – patriotyczna wieczornica i dwie premiery

Połączenie słowa, muzyki i poznanych wcześniej historii pozwoliło młodym wykonawcom stworzyć opowieść, w której ogólnopolskie wydarzenia historyczne przeplatały się z dziejami ich regionu. 23 października 2026 roku w Dębińskim centrum Kultury odbyła się wieczornica patriotyczna pod hasłem „Z pieśnią przez historię regionu”. Młodzież zaprezentowała przygotowany program historyczno-muzyczny, będący efektem wspólnej pracy, warsztatów
i wcześniejszych spotkań z historią. Ważnym momentem wydarzenia była premiera teledysku do utworu „Kto dziś upomni się o pamięć”, zrealizowanego dzięki wsparciu grantowemu pozyskanemu przez Szkołę Podstawową
w Biadolinach Szlacheckich.

Wyjątkowym punktem wieczoru był również występ Magdaleny Janeczek-Tucznio, wokalistki zespołu FORTECA – Walka Trwa, która wykonała utwory „Testament Patrioty” oraz „Chłopaki od Bartka”. Podczas jej występu odbyła się premiera materiału multimedialnego do utworu „Chłopaki od Bartka”, przybliżającego historię żołnierzy zgrupowania Henryka Flamego ps. Bartek. Produkcja powstała w ramach projektu „Historia oddziału »Bartka« w nowoczesnej formie multimedialnej”, realizowanego przez grupę FORTECA – Walka Trwa przy wsparciu Federacji Patriotycznej, ze środków programu NOWEFIO. W realizację zdjęć, odbywających się między innymi w beskidzkiej scenerii, zaangażowana była także młodzież uczestnicząca w przedsięwzięciu.

Podziękowania

Serdeczne podziękowania kierujemy do Muzeum Czynu Zbrojnego Żywiecczyzny, a w szczególności do Mirosława Augustyńskiego i Artura Caputy, za życzliwe przyjęcie, oprowadzenie młodzieży po schronie „Wędrowiec” oraz przybliżenie historii walk obronnych na Żywiecczyźnie. Dziękujemy za zaangażowanie w ochronę historycznego dziedzictwa regionu i dzielenie się wiedzą z młodym pokoleniem.

Szczególne wyrazy wdzięczności kierujemy również do Pana Dariusza Kocierza i jego współpracowników
za zaangażowanie w przygotowanie wizyty na Cmentarzu Wojennym Żołnierzy NSZ w Kamesznicy. Dziękujemy
za życzliwość, pomoc organizacyjną oraz umożliwienie młodzieży godnego oddania hołdu żołnierzom zgrupowania Henryka Flamego „Bartka”.

Dziękujemy Dyrekcji i społeczności Szkoły Podstawowej w Biadolinach Szlacheckich, opiekunom, partnerom przedsięwzięcia, wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie wieczornicy oraz przede wszystkim młodzieży – za pracę, otwartość, zaangażowanie i wrażliwość na historię.

Historia, która trwa dzięki kolejnym pokoleniom

Razem możemy wszystko

To przedsięwzięcie udowodniło, że historia może być czymś więcej niż szkolną lekcją. Może stać się doświadczeniem, wspólną wędrówką, muzyczną opowieścią i inspiracją do twórczego działania.

Młodzi uczestnicy nie byli wyłącznie odbiorcami wiedzy. Stali się współtwórcami opowieści o przeszłości – poznawali ją, interpretowali i przekazywali dalej własnym głosem.

Tak właśnie rozumiemy ideę przyświecającą Fundacji Sztuka Pamięci: łączyć historię, edukację i sztukę, by ocalać pamięć i przekazywać ją kolejnym pokoleniom.